Εμφανιζόσαστε σ’ ένα ιστορικό λαϊκό μαγαζί («Χάραμα») και παρουσιάζετε ένα, κατά βάση, λαϊκό πρόγραμμα. Αυτή θεωρείται πως είναι κι η κυρίαρχη καλλιτεχνική ταυτότητά σας , του λαϊκού τραγουδιστή;
Γιώτα Νέγκα: Ναι, νομίζω ότι ο πυρήνας μου είναι λαϊκός. Μου έκανε μάλιστα εντύπωση, που όταν βγήκα στη δισκογραφία με το “Με τα μάτια κλειστά”, που δεν ήταν ένα λαϊκό τραγούδι, αλλά μια βαλκανική μπαλάντα, όπως το λέει κι ο Παναγιώτης ο Καλαντζόπουλος, κι όλοι, ακούγοντάς με σ’ αυτό, είπαν, α, μια λαϊκή τραγουδίστρια. Έτσι είναι, με τα λαϊκά τραγούδια μεγάλωσα, λαϊκά και παραδοσιακά άκουγα στο σπίτι, αυτά είναι τα αγαπημένα μου. Αγαπώ βέβαια κι άλλα είδη, τη ροκ το έντεχνο, όπως κι αν το ορίσουμε, αλλά, ναι, αυτός είναι ο τρόπος μου, ο λαϊκός.
Κώστας Μακεδόνας: Κι εγώ, θεωρώ πως είμαι καθαρά λαϊκός τραγουδιστής. Με τη συνέχεια της αλυσίδας των λαϊκών τραγουδιστών.

Γίνεται πολλή συζήτηση για το ποιο είναι σήμερα το λαϊκό τραγούδι. Άλλοι λένε ότι λαϊκό είναι το τραγούδι όπου πρωταγωνιστεί το μπουζούκι κι άλλοι, ότι ο σημερινός κυρίαρχος ήχος είναι ο ηλεκτρικός, άρα αυτό – το ηλεκτρικό τραγούδι - είναι το σημερινό λαϊκό. Για εσάς ποιο είναι το λαϊκό τραγούδι σήμερα;
Γιώτα Νέγκα: Το λαϊκό τραγούδι δε νομίζω ότι είναι θέμα ήχου ή οργάνου. Θεωρώ ότι λαϊκό είναι το τραγούδι που αγαπιέται και μπαίνει στις ψυχές. Σαφέστατα υπάρχουν και ήχοι που χαρακτηρίζουν το είδος, αλλά η βαθιά λαϊκότητα μπορεί να υπάρξει σε όλα τα είδη των τραγουδιών. Για παράδειγμα το “Σ’ ακολουθώ”, ας πούμε, το θεωρώ μια υπέροχη βαθιά λαϊκή μπαλάντα.
Κώστας Μακεδόνας: Να διευκρινίσουμε όμως ότι υπάρχουν τραγούδια που τα λέμε λαϊκά επειδή έχουν μεγάλη λαϊκή αποδοχή, τα οποία όμως δεν είναι γραμμένα πάνω σε λαϊκούς δρόμους. Το μπουζούκι, όπως και να το κάνουμε, έχει χαρακτηρίσει πολύ το λαϊκό τραγούδι.

Και οι δυο σας εμφανιζόσαστε σε μουσικές σκηνές και σε λαϊκά μαγαζιά. Στις μεγάλες πίστες, υπάρχει περίπτωση να εμφανιζόσασταν για κάποιο λόγο;
Κώστας Μακεδόνας: Με τη λογική που δουλεύουν οι μεγάλες πίστες δεν μπορώ να το κάνω. Αν μπορούσα θα ’χα πολλά λεφτά τώρα, αλλά δυστυχώς. Εμένα μου φαίνεται βουνό αυτό που κάνει ο, πολύ καλός μου φίλος, ο Αντώνης ο Ρέμος, δεν θα μπορούσα να το κάνω. Δε λέω ότι είναι κακό ή καλό, αλλά είναι ένας διαφορετικός τρόπος προσέγγισης της δουλειάς.
Γιώτα Νέγκα: Δεν έχει τύχει να το κάνω, αλλά δεν έχω και καμιά αντίρρηση, δεν σηκώνω τείχη για τίποτα, για κανένα λόγο. Όπου όμως θα εμφανιστώ θα πρέπει να υπάρχει καλλιτεχνικός λόγος. Εγώ, βέβαια, είμαι παιδί των μικρών χώρων, έτσι ξεκίνησα, με μια κιθάρα και το δικό μου χώρο. Έχω μάθει λοιπόν την άμεση επαφή με τον κόσμο, γι’ αυτό θα έλεγα ότι προτιμώ περισσότερο τους μεσαίους χώρους, για να έχω οπτική επαφή. Ξέρεις, είναι σημαντικό να βλέπεις τα μάτια των άλλων και να μπορείς να ενωθείς μαζί τους. Γιατί αυτό είναι το ζητούμενο, δεν είναι κοιτάξτε με πως τραγουδώ ή καθίστε εσείς από κάτω κι εγώ από πάνω να σας διδάξω. Το ζήτημα είναι να ενωθούμε και να λυτρωθούμε όλοι μαζί.

Γενικότερα, στο λεγόμενο σκυλάδικο τραγούδι, θεωρείτε πως υπάρχει κάποια αλήθεια που σ’ αγγίζει;
Γιώτα Νέγκα: Υπάρχουν τραγούδια που ’ναι πολύ ωραία κι έχουν την αλήθεια τους και σ’ αυτό το είδος. Τα έχω μουρμουρίσει στο σπίτι μου, έχω γλεντήσει μ’ αυτά, τα έχω διαλέξει και τα έχω τραγουδήσει. Τα περισσότερα γίνονται όμως γιατί πρέπει να παραχθεί ένα προιόν, δηλαδή η παραγωγή για την κατανάλωση. Θα μου πεις, έτσι δεν έχει γίνει κι η ζωή μας; Μπορεί να ’ναι κι αλλιώς όμως! Ένα τραγούδι φαίνεται όταν έχει λόγο ύπαρξης, όταν ο δημιουργός του ήθελε κάτι να πει κι ας ανήκει σε μια πίστα. Αυτά τα τραγούδια λοιπόν δεν έχουν χώρους, αγαπιόνται έτσι κι αλλιώς.
Κώστας Μακεδόνας: Κάποια τραγούδια που πιθανώς να τα χαρακτηρίζουν σκυλάδικα είναι καλά. Η ταμπέλα σ’ όλα αυτά όμως είναι περίεργη και τα όρια ασαφή. Δηλαδή, μπορεί να ακούσει κάποιος έναν έντεχνο τραγουδιστή να λέει το “Απορώ” και να πει, αν είναι δυνατόν, το “Απορώ” τραγουδάει! Και μπορεί να πάει κάποιος άλλος σε ένα μπουζουξίδικο και να το ακούσει και να πει, μπράβο παίζουν κι ωραία τραγούδια σαν το “Απορώ”.

Να έρθω όμως στο «Χάραμα» - ένα μαγαζί ιστορικό - όπου εμφανίζεστε. Τι συμβολίζει και τι σηματοδοτεί για εσάς;
Γιώτα Νέγκα: Πραγματικά είναι ιστορικό. Όταν πρωτομπήκα κοίταξα τη σκηνή κι ήταν σα να είδα τον Τσιτσάνη! Σα να άκουσα τη φωνή του, σα να μύρισα την εποχή. Συγκλονίστηκα! Για πρώτη φορά τραγουδάω εδώ κι είναι πολύ συγκινητικό για μένα. Μ’ αρέσει που δεν έχει αλλάξει ο χώρος, μ’ αρέσει πολύ. Σε βάζει σε μια κατάσταση. Κι ειδικά φέτος που κλείνουν τα 25 χρόνια από το θάνατο του Τσιτσάνη είναι σημαδιακή χρονιά.
Κώστας Μακεδόνας: Για μας είναι σημαντικό ότι αυτό το μαγαζί ήταν το στέκι κι ο χώρος που τραγουδούσε κι έπαιζε ο Τσιτσάνης.

Το πρόγραμμά σας τιτλοφορείται «Νύχτες Μαγικές» και παραπέμπει, φυσικά, στον Τσιτσάνη. Υπάρχουν στις μέρες μας αυθεντικοί λαϊκοί δημιουργοί σαν τον Τσιτσάνη; Κι αν ναι, ποιοι;
Κώστας Μακεδόνας: Υπάρχει ο Νικολόπουλος. Μετά δεν ξέρω τι θα γίνει. Υπάρχουν και νέα παιδιά, αλλά είναι προσαρμοσμένα στις σημερινές συνθήκες. Πάντως, όταν ακούς έστω και λίγα πραγματάκια στο χαμό που γίνεται, κάτι είναι κι αυτό. Ο Θαλασσινός είναι πολύ καλός δημιουργός κι όσο κι αν ο ίδιος δεν το πιστεύει, πατάει πολύ καλά στο λαϊκό τραγούδι ο Παντελής. Φοβάμαι όμως ότι οι εταιρείες δεν προσπαθούν να επενδύσουν πια. Η όλη οικονομική κρίση της δισκογραφίας οδήγησε σε κρίση του τραγουδιού, γιατί βγήκαν πιο φτηνιάρικα πράγματα, απλά και μόνο για να πιάσουν τον κόσμο και να γίνουν πιο γρήγορες πωλήσεις. Κι αυτό, επειδή είναι σαθρό οικοδόμημα, κατέρρευσε και πήγε χειρότερα η δισκογραφία. Εδώ πρέπει να υπάρξουν άνθρωποι εμπνευσμένοι που να πουν ότι θα στηρίξουμε κάποιους καινούριους δημιουργούς και τραγουδιστές – που να μην είναι αλεξιπτωτιστές στο χώρο – και να κάνουν μια επένδυση για το μέλλον του τραγουδιού.
Γιώτα Νέγκα: Υπάρχουν και σήμερα αυθεντικά λαϊκά τραγούδια, παρότι ίσως δεν έχουν την ευκαιρία να ακουστούν όπως κάποια άλλα. Υπάρχουν συνεχιστές, αλλά δεν βοηθάει και πολύ η εποχή. Χαίρομαι όμως, που σε πείσμα της εποχής, υπάρχουν άνθρωποι που γράφουνε από ψυχής, αυθεντικά, με ελληνικότητα και λαϊκότητα.

Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου των παραστάσεών σας, μας υποσχόσαστε «νύχτες γεμάτες με καλό λαϊκό τραγούδι». Ποιο είναι, για εσάς, το καλό λαϊκό τραγούδι;
Γιώτα Νέγκα: Όλα τα αγαπημένα τραγούδια της ψυχής μας, των μεγάλων συνθετών, όλα αυτά που έχουν αντέξει στο χρόνο και τα τραγουδάει ο 70χρονος κι ο 20χρονος κι αντιδρούν όλες οι ηλικίες σ’ αυτά τα τραγούδια με τον ίδιο τρόπο, τα ξέρουν, τα αγαπάνε, το βλέπεις στα μάτια τους. Αυτά τα τραγούδια είναι η ρίζα που μας φέρνει στους σημερινούς, στους συνεχιστές του σήμερα. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, να έρχεσαι και να είσαι συνδεδεμένος με τη ρίζα σου και να απλώνεις τα κλωνάρια σου στο φως του σήμερα, αλλά να υπάρχει ρίζα! Αυτό μόνο μπορεί να σε κρατήσει κι όχι το αποσπασματικό ή το ξενόφερτο.
Κώστας Μακεδόνας: Συμφωνώ με όσα είπε η Γιώτα, απλά θέλω να δώσω ένα παράδειγμα. Ένα πολύ ωραίο σημερινό λαϊκό τραγούδι είναι οι “Μέλισσες” του Γιώργου Καζαντζή, μόλις το άκουσα στο ραδιόφωνο τρελάθηκα, γι’ αυτό και το έχω βάλει και στο πρόγραμμα και το λέω.

Ποια θα είναι λοιπόν η “ραχοκοκαλιά” του προγράμματός σας; Τι να περιμένει αυτός που θα έρθει να σας ακούσει;
Κώστας Μακεδόνας: Το πρόγραμμά μας το γέννησε ο χώρος! Συνήθως, όταν ξεκινάμε μια δουλειά, λέμε, φέτος εγώ θα πω απ’ τα δικά μου τραγούδια αυτά, εσύ αυτά και τώρα να δούμε τι άλλο θα προσθέσουμε. Εμείς το κάναμε τελείως ανάποδα. Πήραμε την αύρα του χώρου και μας οδήγησε στο πώς να φτιάξουμε το πρόγραμμα, δηλαδή με τραγούδια του Τσιτσάνη και της ευρύτερης “παρέας” του, καθώς και των συνεχιστών αυτής. Και, πάνω εκεί προσθέσαμε και τα δικά μας τραγούδια και τα πιο σύγχρονα.
Γιώτα Νέγκα: Το πρόγραμμα είναι μια βεντάλια. Ξεκινάει με Βασίλη Τσιτσάνη, για να σηματοδοτήσουμε το χώρο αυτόν, το σπίτι του, τον καλησπερίζουμε δηλαδή κάθε βράδυ που μας φιλοξενεί, γιατί έτσι το νιώθουμε. Και μετά ακολουθούν αναφορές σε άλλους μεγάλους συνθέτες της εποχής του, Καλδάρας, Ζαμπέτας, μετά ο Νικολόπουλος, μεταγενέστεροι, όπως ο Κραουνάκης κι ο Καλαντζόπουλος, μέσα από την προσωπική δισκογραφία των δυο μας και φτάνουμε στο σήμερα, με το Μάλαμα κι άλλους.

Υπάρχουν εκπλήξεις στο πρόγραμμα;
Γιώτα Νέγκα: Ναι, αλλά δεν θα τις πω! Υπάρχει ένα στιγμιότυπο έκπληξη, είναι το μυστικό μας!
Κώστας Μακεδόνας: Ας πούμε μόνο ότι πρόκειται για μια αναφορά στα λούμπεν λαϊκά τραγούδια της εποχής!

Θα ήθελα να μου πείτε ποιο τραγούδι είναι αυτό, που προσωπικά, αγαπάτε περισσότερο και βγάζετε λαρύγγια και εσώψυχα ερμηνεύοντάς το.
Γιώτα Νέγκα: Μια και βρισκόμαστε στο “Χάραμα”, να πω για ένα του Τσιτσάνη. Είναι τα “Ξένα χέρια”. Το αγαπώ πολύ και με συγκινεί πάντα. Σ’ ένα τραγούδι δεν σ’ αγγίζει ακριβώς η ιστορία, δηλαδή, μιλώντας αυτό το τραγούδι για τα ξένα χέρια, δεν είναι απαραίτητο να έχεις ορφανέψει και να ’χεις μεγαλώσει στα ξένα χέρια. Οποιαδήποτε απώλεια κι αν έχεις βιώσει, ακόμα και του ίδιου σου του εαυτού, μπορεί να σε αγγίξει. Αυτός είναι λόγος που αγαπώ αυτό το τραγούδι, για τις απώλειες και τις πίκρες όλων των ανθρώπων και των δικών μου. Αυτά τα τραγούδια μου άρεσαν πάντα, τα γκρίζα, τα πονεμένα. Ένα απ’ αυτά λοιπόν είναι κι αυτό.
Κώστας Μακεδόνας: Δεν είναι μόνο ένα, είναι πάρα πολλά. Επειδή όμως κάθε φορά κολλάω και με κάποιο, αυτήν την περίοδο έχω κολλήσει με τις “Μέλισσες” του Καζαντζή. Όπως σου είπα, όταν το πρωτάκουσα τρελάθηκα και το έχω συμπεριλάβει στο πρόγραμμά μου.

Εμφανιζόσαστε Παρασκευοσάββατα και Κυριακές τα μεσημέρια. Κι εκεί πλέον – στο τριήμερο – περιορίζονται τα προγράμματα των περισσότερων μαγαζιών, σε σχέση με το εξαήμερο του “παλιού καλού καιρού”. Όλοι λένε ότι αυτό οφείλεται στην ακρίβεια και στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο Έλληνας στις μέρες μας. Δε νομίζω όμως ότι ο Έλληνας της δεκαετίας του ’60, για παράδειγμα, που γέμιζε κάθε βράδυ τα λαϊκά μαγαζιά της εποχής, ήταν πλουσιότερος και βρισκόταν σε καλύτερη οικονομική μοίρα, ας μην ξεχνάμε και την, εσωτερική κι εξωτερική, μετανάστευση που μάστιζε τότε τη χώρα. Μήπως τελικά το όλο θέμα δεν είναι μόνο στενά οικονομικό;
Γιώτα Νέγκα: Για μένα είναι οικονομικό, αλλά έχει κι άλλες παραμέτρους. Το ’60 δεν μας είχε πει και δεν μας είχε πείσει κανείς, ότι πρέπει να έχουμε τρία αυτοκίνητα, διακοποδάνεια, εορτοδάνεια, δάνεια σπουδών, κάνα δυο σπίτια, εξοχικό, διακοπές στο εξωτερικό κι όλα αυτά τα πρόσθετα έξοδα που, εντός εισαγωγικών, ανεβάζουν τη ζωή μας ποιοτικά – στην ουσία μόνο από υλικά αγαθά – και μας καταχρεώνουν! Είναι όλα πλασματικά! Τότε ήταν τα πράγματα πιο απλά και πιο λιτά. Ήταν πιο σφιχτός ο οικογενειακός και κατ’ επέκταση κι ο κοινωνικός ιστός. Και δεν υπήρχε τόσο γκλάμουρ! Δηλαδή δεν ήταν όλα, όπως σήμερα, υπέρογκα! Ήταν λοιπόν πάρα πολλά πράγματα διαφορετικά τότε.
Κώστας Μακεδόνας: Ήταν και φθηνότερα τα μαγαζιά τότε, γιατί ήταν μικρότερα τα μεροκάματα των τραγουδιστών. Αρνητικό είναι αυτό για μας που το λέω, αλλά το λέω επειδή δεν έχω πάρει ποτέ τα τρελά λεφτά. Δεν μπορεί να βάζεις τον κόσμο να πληρώσει τόσα λεφτά και να σου έρθει κιόλας. Το άλλο κακό είναι ότι ο καθένας με δυο τραγούδια επιτυχίες βρίσκει ένα μαγαζί και προσπαθεί να το κρατήσει και να το γεμίσει μόνος του. Λείπει η χαρά της συνεργασίας. Επίσης έπαψαν να γίνονται πολύ καλές δουλειές, πρωτότυπες, με σκηνοθεσία, σαν και αυτές που κάναμε στο παρελθόν με τον Κραουνάκη, τη Νικολακοπούλου και τον Βουτσινά, όπου κάναμε 3 μήνες προεργασία με 12ωρη καθημερινή πρόβα! Δεν χρηματοδοτούν λόγω της κρίσης οι επιχειρηματίες τέτοιες δουλειές πια.

Φωτογραφίες : Τάσος Βρεττός
Φωτογραφία από Χάραμα: Ηλίας Κουτελογένης