102 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
20.08.2017
Ορφέας | Main Feed
Τάσος Π. Καραντής

Είναι δύσκολη ή εύκολη μουσική η συμφωνική; Ποιοι την ακούν; Ποια είναι η θέση της στο μουσικό μας τοπίο; Σε όλα αυτά τα ερωτήματα δίνει απαντήσεις ο Θανάσης Μωραΐτης, αλλά και μιλά για τη δική του αγαπητική σχέση με τη συμφωνική μουσική.
Αφορμή; Το νέο του διπλό cd «Εικόνες για τη θλίψη των ξανθών κοριτσιών και της Ελένης» (EMI CLASSICS) που περιέχει συμφωνικά έργα του.
Συζητήσαμε, καταρχήν, γι’ αυτήν τη νέα του δουλειά, ανοιχτήκαμε όμως και μιλήσαμε για την ποίηση, τους ποιητές, τη συμφωνική τους μελοποίηση, αλλά κι, ευρύτερα, όπως προανέφερα, τη συμφωνική μουσική. Δεν παρέλειψε ακόμα, ο Θανάσης Μωραΐτης να θέσει κι ερωτήματα που ταρακουνάνε, για το σημερινό κοινωνικό και πολιτιστικό μας γίγνεσθαι, καθώς και τον τρόπο ζωής μας.
Η κουβέντα μας έκλεισε με το τελευταίο ερώτημά μου, ποια μπορεί να είναι “η θλίψη των ξανθών κοριτσιών και της Ελένης” και πως μπορεί να λειτουργήσει ως σχήμα κι ουσία του τίτλου του cd του; Την απάντηση θα την βρείτε στη συνέντευξη, αλλά θα την αισθανθείτε μόνο κατά την ακρόαση του δίσκου.

Έχεις σπουδάσει βυζαντινή μουσική κι είσαι αυτοδίδακτος στην ευρωπαϊκή. Παράλληλα, είσαι πιο γνωστός, ως ερμηνευτής έργων του Θεοδωράκη και δημοτικών τραγουδιών. Πως προέκυψε η συμφωνική μουσική στο δικό σου μουσικό σύμπαν, ώστε να γεννήσει, μάλιστα, και δικά σου δημιουργήματα, όπως τα έργα σου στο διπλό CD «Εικόνες για τη θλίψη των ξανθών κοριτσιών και της Ελένης» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από την EMI CLASSICS;
Θανάσης Μωραΐτης: Όλοι μας γνωρίζουμε τις δραστηριότητες των δημιουργών μόνον όταν τις δημοσιοποιούν, όταν τις φέρνουν στο φως μέσω εκδόσεων, παρουσιάσεων κτλ. Μου έχει τύχει να έχω φιλικές σχέσεις με δημιουργούς, να νομίζω ότι γνωρίζω ό,τι κάνουν και να διαπιστώνω μετά από καιρό ότι κάνουν και κάτι άλλο που δεν φανταζόμουνα και, το παράδοξο, να τους καίει περισσότερο απ’ αυτό που ήξερα ότι τους καίει. Λογικό λοιπόν – σε ανθρώπινο επίπεδο – να μην γνωρίζουν οι συνάνθρωποί μου την συνθετική μου
δραστηριότητα. Γιατί σε καλλιτεχνικό επίπεδο ούτε ο ίδιος την ήξερα. Φαίνεται πως, από τη στιγμή που παρατήρησα ότι αυτός που με κατοικεί είναι προσανατολισμένος στη σύνθεση, δεν είχα παρά να ακολουθήσω – άντε να κάνεις κι αλλιώς – και να αφοσιωθώ σ’ αυτήν, προσπαθώντας με συνεχή μελέτη και παρατήρηση να αποκτήσω τη γνώση, απαραίτητο ουσιαστικό συστατικό στοιχείο για το “μπορώ”.
Η συμφωνική μουσική προέκυψε όπως προέκυψαν τα απλά τραγούδια - νανουρίσματα που προηγήθηκαν, και αρκετά άλλα έργα που δεν έχω ακόμα δημοσιοποιήσει. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που παρουσιάζει η συμφωνική μουσική  – όσον αφορά στη μουσική φόρμα – είναι το γεγονός ότι οι δυνατότητες “ανάπτυξης” της σύνθεσης είναι πλουσιότερες και πολυεπίπεδες.
Στο 2πλό CD έχουμε έξι σύγχρονα μουσικά έργα, με διαφορετική δομή και φόρμα το κάθε έργο, με ιδιαίτερες “συζεύξεις” παραδοσιακών και συμφωνικών οργάνων (“Ιστορίες της γιαγιάς θάλασσας” & “Φαγιούμ”), με απρόσμενες αρμονικές συνηχήσεις που αναβλύζουν από την διαστηματική δομή των μουσικών κλιμάκων της παραδοσιακής και βυζαντινής μουσικής, των “δρόμων – μακαμιών” των ρεμπέτικων και λαϊκών τραγουδιών και της σύγχρονης ευρωπαϊκής αρμονίας (“Κουαρτέτο εγχόρδων” & “Ελεγεία για σόλο βιολοντσέλο”). Με κύριο μέλημα η ενορχήστρωση και οι μελωδικές γραμμές κάθε μουσικού οργάνου να συμβάλλουν στην απόδοση του ύφους του ποιητικού λόγου (στην απόδοση του “καρυωτακισμού” στον “Κύκλο τραγουδιών” σε ποιήματα του Καρυωτάκη). Με πολύπλοκη πολυφωνία στη γραφή των σολιστικών οργάνων και με ρυθμικές υποδιαιρέσεις των “κουτσών ή άλογων” ρυθμών της παραδοσιακής μουσικής των Βαλκανίων (5/8, 8/8, 11/8 κτλ.) ώστε να αποδοθεί η πρόθεση για “Διονυσιακό” ύφος στη σύνθεση (“Κοντσέρτο του Άμστερνταμ”). Και όλα να συνυπάρχουν με μόνιμο παρονομαστή την “μελωδία”.

Στην παρουσίαση του δίσκου σου, όλοι οι ομιλητές αναρωτήθηκαν, σε ποιους απευθύνεται. Από την άλλη, εσύ ο ίδιος είπες ότι δεν υπάρχει δύσκολη κι εύκολη μουσική. Γιατί, ωστόσο, τη συμφωνική μουσική την ακούν, εν τέλει, λίγοι;
Θ. Μ.: Φαίνεται πως την ακούν εκείνοι που τους αναλογεί να ακούσουν αυτές τις μουσικές. Εκείνοι που έχουν αποφασίσει να “δοθούν”, αν θέλουν να τους “δοθεί” η όποια καλλιτεχνική δημιουργία.
 Όντως είναι λίγοι αυτοί που ακούν συμφωνική μουσική στην Ελλάδα. Ίσως θεωρούν ότι η συμφωνική μουσική, ως “δυτική”, είναι έξω από το πολιτιστικό κάδρο της ελληνικής κουλτούρας, άρα δεν τους αφορά. Διαπιστώνουμε όμως ότι, παρόλο που το ίδιο ισχύει για την “ραπ”, έχει κατακλυστεί η ελληνική μουσική σκηνή από αυτήν. Ίσως θεωρούν ότι η συμφωνική μουσική είναι δύσκολη.  Όλα όμως στην αρχή του ταξιδιού φαντάζουν δύσκολα. Αρκεί να κάνεις το πρώτο βήμα – “το πιο μεγάλο ταξίδι αρχίζει μ’ ένα βήμα” λέει ο ποιητής – να έχεις τ’ αυτιά σου και τα μάτια πάντα άγρυπνα, και να ποτίσεις το σώμα και την ψυχή σου με την επιθυμία να σε επισκεφτεί το “διαφορετικό”, το “έξω” από σένα, γιατί τα έργα των δημιουργών όπου γης δεν αφορούν μόνο τους σύγχρονους και τους επόμενους συντοπίτες του κάθε δημιουργού, είναι πανανθρώπινα. Όταν ξεκινούσα το ταξίδι στο χώρο της μουσικής, έτυχε να πηγαίνω με ταξί μαζί με τον μπάρμπα - Τάσο Χαλκιά για μια ηχογράφηση. Στη διαδρομή, θέλοντας να τον εντυπωσιάσω για την “ελληνικότητά μου”, τον ρώτησα αν του αρέσει η τούρκικη μουσική – θυμάμαι, χωρίς να βλέπω σε καθρέφτη, την υποτίμηση που εμπεριείχε η ερώτησή μου για την τούρκικη μουσική. Μου απάντησε ήρεμα και με γαλήνιο ύφος “όλες οι μουσικές του κόσμου καλό μου παιδί είναι ωραίες, αρκεί να παίζονται από καλούς μουσικούς”. Και οι συγκεκριμένες 6 συνθέσεις μου ευτύχησαν να εκτελεστούν από τους σημαντικότερους μουσικούς και ερμηνευτές της σύγχρονης ελληνικής μουσικής σκηνής.
Παραφράζοντας το θεατρικό έργο του Λουίτζι Πιραντέλο “Έξι πρόσωπα ζητούν συγγραφέα”, θα μπορούσε το CD μου να έχει ως υπότιτλο τη φράση “έξι έργα ζητούν ακροατή που είναι πρόθυμος να ψάξει, ν’ ακούσει και να μάθει”.

Ο Αλέξανδρος Μυράτ αναφέρθηκε στη θλιβερή κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα, όσον αφορά τη συμφωνική μουσική. Τελικά είναι θέμα της μη ισότιμης προβολής της από τα ΜΜΕ, είναι κρατική αδιαφορία ή έλλειψη μουσικής παιδείας από την πλειοψηφία των ακροατών;
Θ. Μ.: Μόνο θλιβερή; Άρρωστη είναι. Κι όχι μόνο για τη συμφωνική μουσική. Για τα πάντα. Γιατί πολιτισμός δεν είναι μόνο τα έργα τέχνης. Είναι η συμπεριφορά του καθενός για το οτιδήποτε. Είναι ο τρόπος που ασκούμε το εκλογικό μας δικαίωμα, η επιλογή μας με βάση το ποιόν εκείνων που αποφασίζουμε να διαχειριστούν τη ζωή μας, το φτηνό των συναισθημάτων μας, η ανοχή του ευτελούς και εξευτελιστικού για την ύπαρξή μας.
Ούτε η κρατική αδιαφορία φταίει (εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε το κράτος;), ούτε η μη ισότιμη προβολή της συμφωνικής μουσικής από τα ΜΜΕ, ούτε η έλλειψη μουσικής παιδείας (δεν γράφονται οι μουσικές για να τις ακούν μόνον όσοι γνωρίζουν το θεωρητικό της υπόβαθρο). Για μένα οι άμεσα υπεύθυνοι είναι πάντα ο κάθε ένας από εμάς. Αν η οποιαδήποτε μητέρα ταΐσει το παιδί της με δηλητηριασμένο προϊόν, θα διαμαρτυρηθεί, θα φωνάξει για να υπερασπίσει την υγεία του παιδιού της. Γιατί δεν φωνάζει και δεν διαμαρτύρεται για το δηλητήριο που ενσταλάζεται στις ψυχές του παιδιού της από τις σχεδόν αποκρουστικές εκπομπές των ΜΜΕ; Γιατί δεν πετάει στα σκουπίδια αυτήν την τηλεόραση; Γιατί δεν διαμαρτύρεται για την αμορφωσιά των δασκάλων του παιδιού της; Γιατί ρέπουμε προς το φτηνό, το ευτελές; Γιατί επιτρέπουμε να νοσήσει ο νους μας; Γιατί έχουμε γίνει έρμαια, υποχείρια του φτηνού και ανελεύθεροι; Αν ο οποιοσδήποτε μας υποδείξει με ποιον και πότε θα κάνουμε έρωτα, θα το θεωρήσουμε το λιγότερο προσβλητικό για την προσωπικότητά μας και επέμβαση στην προσωπική μας ζωή. Δεν είναι το ίδιο προσβλητικό να επικαλούμαστε την “έμμεση” προτροπή των ΜΜΕ ν’ ακούσουμε αυτές τις μουσικές ή να διαβάσουμε αυτό το βιβλίο; Γιατί ακολουθούμε; Πού είναι και πως εκφράζεται η βούλησή μας, η μοναδικότητα της ύπαρξής μας;

Ανάμεσα στα έργα σου περιλαμβάνεται κι ο «Κύκλος τραγουδιών σε ποιήματα του Κώστα Καρυωτάκη». Τι ήταν αυτό που σε τράβηξε συγκεκριμένα στον Καρυωτάκη, ώστε να τον μελοποιήσεις;
Θ. Μ.: Οι Έλληνες ποιητές αγαπούν και επιθυμούν να μελοποιηθεί η ποίησή τους, σε αντίθεση με τους Γάλλους υπερρεαλιστές που είχαν πάρει διαζύγιο από τη μουσική. Έχουμε άπειρα ποιητικά έργα που αξιώθηκαν τη μουσική που τους αναλογούσε. Οι ποιητές κόβουν με υποψία μαχαιριού κάτι από το σώμα του καθενός μας, κάτι απ’ αυτό που περιέχουμε και το κάνουν λέξη - φράση που περιγράφει με σύντομο και συμπυκνωμένο τρόπο την απόλυτη τραγωδία της ύπαρξής μας. Όταν διαβάζω τους ποιητές, νοιώθω σαν να έχουν γράψει για την ασήμαντη και ταυτόχρονα τόσο σημαντική ύπαρξή μου. Χαίρομαι την αγάπη τους για μένα και ταυτόχρονα σπαράζω μαζί τους. Είναι οι γονείς μου.
Ο ποιητικός κόσμος του Καρυωτάκη βαδίζει σκυφτός, με τα μάτια της ψυχής στο πάτωμα. Δεν καθαρίζει τη σκόνη, την χαϊδεύει, είναι μέρος του σώματός του. Φαίνεται μοιρολατρικός, αλλά είναι απολύτως πραγματικός. Παραπέμπει στη βυζαντινή “χαρμολύπη”. Νοιώθω ότι περιέχω ένα μεγάλο μέρος του ποιητικού κόσμου του Καρυωτάκη. Υποψιάζομαι ότι δεν είναι αρκετό αυτό για να προσεγγίσει μουσικά ένας συνθέτης τον ποιητή. Οφείλει να τον “μυρίσει”. Να μελετήσει ξανά και ξανά το ποιητικό έργο του, να αφουγκραστεί τον αέρα της εποχής που γράφτηκε, να αποκρυπτογραφήσει με ποιητικούς κώδικες την εσωτερική παρόρμησή του, να του δοθεί. Κάπως έτσι θα πλησιάσει τον άνθρωπο -ποίημα και σιγά - σιγά θα του αποκαλυφθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: το χρώμα των ματιών του, η μοναδική έκφρασή του. Από κει και πέρα ο συνθέτης που θα του βάλει το ρούχο της μουσικής καθορίζει την ηχητική αρχιτεκτονική του ποιητικού σύμπαντός του – ανάλογα πάντα με το ταλέντο που αναλογεί σε κάθε συνθέτη και στο κατά πόσο πλούσιο διατηρεί το ηχητικό οπλοστάσιό του, τη γνώση του για τα μουσικά όργανα που θα χρησιμοποιήσει καθώς και τις συνηχήσεις τους μέσα από την ενορχήστρωση, τους εσωτερικούς ρυθμούς που αντιλαμβάνεται ότι ενυπάρχουν στο σώμα του ποιήματος, τη μελωδική απόδοση των συναισθημάτων που εκτοξεύονται από τις λέξεις. Το ζητούμενο βέβαια πάντα είναι: τα αισθήματα που θα εκμαιεύσει η μουσική από τον ποιητικό λόγο να αφορούν τον ακροατή έστω και κατ’ ελάχιστο.


Μίλησέ μου λίγο για το πώς κατέληξε να πάρουν σάρκα και οστά και να εκδοθούν αυτά τα έργα σου, καθώς και για τη συνεργασία σου με την Καμεράτα και τη Σόνια Θεοδωρίδου.
Θ. Μ.: Η ηχογράφηση και η έκδοση των έργων σ’ αυτό το CD οφείλεται στον Αλέξανδρο Μυράτ, στη συμπαράσταση της ΚΑΜΕΡΑΤΑ, στην ευγενική υποστήριξη του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου, στην αποδοχή και συμμετοχή αγαπημένων και ταλαντούχων μουσικών - τραγουδιστών, και στη μεγάλη αγκαλιά που άνοιξε σε μένα και στη μουσική μου η υπεύθυνη για την EMI Classics στην Ελλάδα Αγγέλα Κόλλια.
Πάντα είχα ιδιαίτερη και στενή αδελφική σχέση με μια τραγουδίστρια. Πρώτα ήταν η Φλέρυ Νταντωνάκη, μετά η Δόμνα Σαμίου. Εδώ και πέντε χρόνια είναι η Σόνια Θεοδωρίδου. Την θαυμάζω – βασικό ουσιαστικό στοιχείο τέτοιων σχέσεων – και την θεωρώ τη σημαντικότερη και εντελώς ιδιαίτερη λυρική τραγουδίστρια του καιρού μας.

Σκοπεύεις να παρουσιάσεις τα 6 αυτά συμφωνικά έργα σου ζωντανά, στο πλαίσιο μιας συναυλίας;
Θ. Μ.: Το θέλω πολύ, όπως κάθε δημιουργός θα το ήθελε. Είναι όμως μεγάλη παραγωγή, πολλά τα έξοδα και δεν εξαρτάται η υλοποίηση του εγχειρήματος από μένα. Το λόγο έχουν οι χορηγοί, τα φεστιβάλ, τα ιδρύματα κτλ.

Τι άλλο να περιμένουμε στο άμεσο μέλλον από τον δημιουργό Θανάση Μωραΐτη;
Θ. Μ.: Είμαι πανέτοιμος για την ηχογράφηση 2 μεγάλων παραγωγών με σκοπό φυσικά την έκδοσή τους σε CD.
α) Τον κύκλο 10 συνθέσεων - τραγουδιών σε ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη για συμφωνική ορχήστρα, μεικτή χορωδία και σολίστ την Σόνια Θεοδωρίδου και τον μπασοβαρύτονο Mourad Amirkhanian (ζει και εργάζεται στο Παρίσι). Την ηχογράφηση, πάλι με την διεύθυνση του Αλέξανδρου Μυράτ, σκοπεύουμε να την κάνουμε με συμφωνική ορχήστρα και χορωδία χώρας του εξωτερικού.
β) Τη Θεία Λειτουργία μου με τίτλο “Missa Graeca” (σε κείμενα του Ιωάννη Χρυσοστόμου και ψαλμούς του Δαυίδ) που έχω οριστικοποιήσει για μεικτή και παιδική χορωδία, κουαρτέτο σολιστών, 2 σολίστ και αφηγητή. Όλοι οι συντελεστές θα είναι από την χώρα όπου θα γίνει η πρώτη παγκόσμια εκτέλεση και ηχογράφηση.».

Ας ολοκληρώσουμε όμως αυτήν την κουβέντα μας, με τα “ξανθά κορίτσια σου και την Ελένη”. Έκανες κάποια αναφορά την ημέρα της παρουσίασης, σχετικά με τον τίτλο της νέας σου δουλειάς, αλλά, θα ήθελα να μου το πεις κι εδώ για να καταγραφεί. Πως προέκυψε ο τίτλος «Εικόνες για τη θλίψη των ξανθών κοριτσιών και της Ελένης»;
Θ. Μ.: Στο μεγαλύτερο ποσοστό των δημοτικών τραγουδιών της Ελλάδας το όνομα Ελένη είναι το πιο πολυχρησιμοποιημένο, το πιο αγαπημένο. Πριν καιρό εντυπωσιάστηκα όταν διάβασα τους στίχους ενός αρβανίτικου τραγουδιού που αναφέρεται στη Λίμνη των Ιωαννίνων και στο νησί του. Συνοπτικά η υπόθεση είναι η εξής: Νέα κορίτσια παρακαλάνε τον καϊξή να μπουν στη βάρκα του και να τις πάει απέναντι στο νησί. Ο καϊξής τους λέει ότι δεν χωράνε όλες στη βάρκα και αν μπουν σ’ αυτήν θα βουλιάξει. Τα νιάτα όμως δεν ξέρουν από φόβο, τον πιέζουν, δέχεται, βουλιάζει η βάρκα και καταλήγει το τραγούδι με το “πνίγηκαν όλα τα κορίτσια, πνίγηκε και η Ελένη του μπακάλη”. Από αυτό είναι το “σχήμα” του τίτλου του CD.
Η ουσία του τίτλου προέρχεται από δύο διαφορετικά είδη θλίψης με τα οποία συζώ αρκετά χρόνια. Το ένα αφορά σ’ όλες τις ανόητες και αμόρφωτες ξανθές που έχουν κατακλύσει το “φαίνεσθαι” και μας πυροβολούν κάθε λεπτό με την απύθμενη βλακεία τους και το άλλο αφορά στην προσωπική τραγωδία μου, στον απόλυτο έρωτά μου για μιαν Ελένη (Λιένëζα) και στη θλίψη που έχω έκτοτε εξ αιτίας της νομοτελειακής κατάληξης του έρωτα.

Οι φωτογραφίες είναι από την εκδήλωση παρουσίασης του δίσκου στον Ιανό
Επισκεφτείτε το site του Θανάση Μωραΐτη στη διεύθυνση

www.thanassismoraitis.gr

 

 

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Όταν αγαπάς η μισή αγάπη είναι φόβος για το χαμό της αγάπης, η άλλη μισή είναι μίσος για τη σκλαβιά της αγάπης, όλη η αγάπη είναι πόνος που λείπει η αγάπη.Που ’ναι η χαρά της αγάπης; Που ’ναι η αγάπη;
Γιάννης Ρίτσος

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

20/8/1949 Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη ο τραγουδοποιός Νικόλας Άσιμος
21/8/1903 Γεννήθηκε ο συνθέτης Κώστας Γιαννίδης (Γιάννης Κωνσταντινίδης)
21/8/1976 Γεννήθηκε ο τραγουδιστής Νίκος Βέρτης
21/8/2008 Έφυγε από τη ζωή νικημένος από τον καρκίνο ο στιχουργός και φιλόλογος Ηλίας Κατσούλης

ΤΥΧΑΙΑ TAGS