Μιχάλης Τούμπουρος : Η ιατρική και η μουσική προσπαθούν να εξορκίσουν τον θάνατο!

24 - 10 2009

Ένας πυρηνικός γιατρός που γράφει τραγούδια ή ένας μουσικός που είναι και γιατρός; Όπως και να ’χει, το «Μονολογώντας» του Μιχάλη Τούμπουρου - η πρώτη του ολοκληρωμένη δισκογραφική δουλειά, που μόλις κυκλοφόρησε από τη LYRA – δίνει αμέσως το στίγμα ενός μελωδικού κι εκφραστικού τραγουδοποιού, που διαθέτει ευαισθησία κι αλήθεια και ξέρει να δημιουργεί ατμόσφαιρα.
Με αφορμή, λοιπόν, την κυκλοφορία του δίσκου του, είχα μαζί του μια ενδιαφέρουσα κουβέντα, που περιστράφηκε γύρω από τη μουσική, το θέατρο και την ιατρική, προσπαθώντας να ιχνηλατήσει την μέχρι σήμερα διαδρομή του. Ο Μιχάλης Τούμπουρος ήταν το ίδιο ποιητικός κι εξομολογητικός και στις απαντήσεις του, δεν δίστασε να μονολογήσει, χωρίς μουσική και ρίμα, όταν του το ζήτησα, ενώ, αναφέρθηκε, λιτά κι εύστοχα, στον αρμό ιατρικής και μουσικής. Η απάντησή του αποτελεί, κυριολεκτικά – κι όχι μόνο αυτής της συνέντευξης – το τέλος και την αρχή!

Μαθαίνοντας βιογραφικές πληροφορίες για εσάς, αμέσως, μου ήρθε στο νου η φράση, “ένας πυρηνικός γιατρός ερωτευμένος με τη μουσική”. Έτσι είναι;
Μ.Τ.: Είναι μια προσέγγιση … Άλλη μια είναι: “να ένας μουσικός που είναι και γιατρός …” . Άλλη μια : “να άλλος ένας που φτιάχνει τραγούδια και έχει άλλο επάγγελμα”. Για μένα, ωστόσο, το να κατασκευάζω τραγούδια, είναι το όχημα που χρησιμοποιώ για να μεταβώ σε τόπους δύσβατους και μυστικούς και μέσα από ‘κει να γυρεύω μια επαφή με τους γύρω μου. Όποια και να ’ταν η επαγγελματική μου ιδιότητα, την ίδια ανάγκη μου θα υπηρετούσε αυτού του τύπου η μουσική μου ενασχόληση.

Αμφιταλαντευτήκατε ποτέ για το ποιον δρόμο θα ακολουθήσετε επαγγελματικά, του γιατρού ή του μουσικού; Το ρωτάω, γιατί, τότε, παράλληλα με τις ιατρικές σπουδές σας, δουλεύατε κι ως μουσικός, ενώ, τώρα, εργαζόσαστε ως πυρηνικός γιατρός.
Μ.Τ.: Μου πήγαινε καλύτερα να βιοποριστώ σα γιατρός παρά σαν τραγουδοποιός. Παρ’ όλα αυτά , το ξέρω καλά , πως οι αποφάσεις αυτές στη ζωή δεν είναι πάντα απόλυτες. Υπηρετώ με συνέπεια και αφοσίωση την επιλογή μου, αλλά είναι και στη φύση μου να γράφω στίχους και μουσικές πάνω τους. Είναι ας πούμε ένας τρόπος ζωής …

Έχετε γράψει μουσικές και τραγούδια για θεατρικά έργα, ενώ, έχετε γράψει κι ο ίδιος πρόζες και θεατρικά και παίζετε κι ως ηθοποιός! Είναι, το θέατρο κι η μουσική, δυο ξεχωριστές αγάπες σας, ή, κατά κάποιο τρόπο, συγγενεύουν και λειτουργούν, μέσα σας, ως συγκοινωνούντα δοχεία;
Μ.Τ.: Το τραγούδι και το θέατρο έχουν ένα κοινό τόπο: Το λόγο. Ένα τραγούδι είναι μια σύντομη χρονικά θεατρική πράξη. Το θέατρο απ την άλλη εσωκλείει τη μουσική, το ρυθμό. Πίσω απ’ όλα όμως δεσπόζει η ανάγκη της δημιουργίας, της έκφρασης και της επικοινωνίας με αλλιώτικους απ’ την καθημερινότητα μας κωδικούς. Κρυφούς κωδικούς που μαγεύουν. Μια άλλη οπτική των πραγμάτων ας πούμε. Μια άλλη διάσταση.

Συμμετείχατε, το 1991, στους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού του Μάνου Χατζιδάκι, όπου και τιμηθήκατε με το 3ο βραβείο, αλλά και στο πρόσφατο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 2006. Αναζητούσατε μια ευκαιρία για να μπείτε στο χώρο της δισκογραφίας ή βλέπατε κι ως μια προσωπική πρόκληση την ιδέα να διαγωνιστείτε;
Μ.Τ.: Πάντα είχα μια θετική άποψη για τους αγώνες των τραγουδιών. Υπάρχει μια καλλιτεχνική κίνηση, έρχονται στην επιφάνεια κρυμμένες και υπόγειες τάσεις που οι συνθήκες πολλές φορές τις μπλοκάρουν να έρθουν στο φως, υπάρχει ενδιαφέρον … Αρκεί οι οραματιστές της διοργάνωσης να ’χουν ισχυρή άποψη και κριτήριο … Δε λέω πως είναι κάτι εύκολο! Τουναντίον! Ο Μάνος Χατζιδάκις είχε δηλωμένα αυτού του είδους την πρωτοβουλία, αλλά και το ανάλογο καλλιτεχνικό εκτόπισμα προκειμένου να επιβάλλει μια ισχυρή άποψη και να εγκύψει στην αξία ενός καλλιτεχνήματος. Η αναβίωση του θεσμού της Θεσσαλονίκης υποσχέθηκε ότι θα επαναφέρει την παλιά αίγλη του διαγωνισμού μέσα απ’ όπου είχαν αναδειχτεί στο παρελθόν σπουδαίοι μουσουργοί. Το αποτέλεσμα όμως οδηγήθηκε – φοβούμαι - τελικά σε ένα επιπλέον τηλεοπτικό προϊόν! Όσον αφορά τώρα τη συμμετοχή μου, εγώ πιστεύω πως κάποιος που παράγει καλλιτεχνικό έργο πρέπει να εκτίθεται. Είναι πολύ γόνιμο για τον ίδιον πρώτα - πρώτα.

Μονολογήστε μου λίγο – χωρίς μουσική και ρίμα - για το «Μονολογώντας».
Μ.Τ.: Κάποτε ένας φίλος του πατέρα μου του περιέγραφε (με σταδιακά αυξανόμενο στόμφο) πόσο αγωνίστηκε και με χίλιες δυο οικονομίες σπούδασε το γιο του και προίκισε τη κόρη του και στάθηκε μέχρι σήμερα καλός και συνεπής οικογενειάρχης … “Και να σκεφτείς Στέφανε”, του είπε στο τέλος κορυφώνοντας, “εγώ ξεκίνησα απ’ το μηδέν” … και μετά από μια σύντομη σιωπή , σε χαμηλό τόνο - σχεδόν μονολογώντας - συμπλήρωσε: “ ... και στο μηδέν παρέμεινα …” … Αυτή η αμφισβήτηση της βάσης του, της όλης πορείας της ζωής του, ήταν για μένα τότε, ένα απ’ τα πιο βαθειά ανθρώπινα πράγματα που είχα ακούσει. Αλλοίμονο μας αν δε μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε τις συντεταγμένες μας κι αν δεν επανεξετάζουμε, από καιρού εις καιρόν, τα δεδομένα μας, αυτά που αγαπάμε, αυτά που ζούμε , αυτό που είμαστε κι αυτό που στοχεύουμε. Μ’ όποιο κόστος! Είναι ο μόνος τρόπος (όσο επώδυνος κι αν είναι) για να ανακαλύψουμε τις ανούσιες επάρσεις μας και τα λάθη που ελλοχεύουν σε κάθε γωνία της ρότας μας. Κι ας μας ξυπνάει αυτός ο τρόπος τα βράδια κι ας παίρνουμε τους δρόμους κάθιδροι κι ας φεύγει η γη κάτω απ τα πόδια μας κι ας μένουμε γυμνοί κι απροστάτευτοι στις κρίσεις των “γνωστικών” γύρω μας ... Ίσως έτσι μπορούμε να αγαπήσουμε ουσιαστικά ότι είναι να αγαπήσουμε!
Φτάνει ως εδώ ο μονόλογος; …

Γράφετε τη μουσική, τους στίχους κι ερμηνεύετε, κυρίως, ο ίδιος τα τραγούδια σας. Υπάρχουν συγκεκριμένοι συνθέτες, στιχουργοί, τραγουδοποιοί που θεωρείτε ότι σας έχουν επηρεάσει δημιουργικά;
Μ.Τ.: Μου ασκούσε από παιδί και εξακολουθεί να μου ασκεί τεράστια γοητεία αυτό : που κάποιος παίζοντας ένα μουσικό όργανο τραγουδάει τους στίχους του και αφηγείται έμμετρα το πάθος του. Αυτή η μοναχική δύναμη , η αύρα που διαχέεται με συνεπαίρνει. Και τη βρίσκεις παντού! Σ όλο το πλανήτη. Σ’ όλους τους λαούς ! Κι είναι υπέροχο …

Γενικότερα, ποια είναι τα αγαπημένα σας μουσικά ακούσματα και καλλιτέχνες;
Μ.Τ.: Ακούω τα πάντα ... σαν γνήσιος και εγώ γόνος αυτού του έντονα μουσικού τόπου της πολυφωνίας. Κάθε είδους μουσική και τραγούδι ... Κι από τότε που άρχισα , πέρα από τραγούδια , να γράφω μουσικές για το θέατρο, η γκάμα των ακουσμάτων μου διευρύνθηκε ακόμα περισσότερο. Με διεγείρει καταλυτικά η ευφυΐα της ειλικρίνειας στα ακούσματα. Τη συνάντησα στον Χατζιδάκι, στον Μίκη, στο Διονύση Σαββόπουλο, στο Ξαρχάκο, στο Λοΐζο, στα ρεμπέτικα, στον Brassens, στο Dylan, στο Tom Waits, στη κλασσική ροκ, στη τζαζ σκηνή, στους παραδοσιακούς καλλιτέχνες … τι και ποιόν να πρωτοαναφέρω …

Στο δίσκο σας συμμετέχουν, ερμηνευτικά, πολλά μεγάλα ονόματα : Αλεξίου, Λάκης Παπαδόπουλος, Μαχαιρίτσας, Τσακνής, Στόκας … Πως προέκυψαν όλες αυτές οι σπουδαίες συμμετοχές στο δίσκο ενός “πρωτάρη”;
Μ.Τ.: Τους οφείλω δημόσια ένα μεγάλο ευχαριστώ γιατί πραγματικά αγκάλιασαν τα τραγούδια μου , όπως και στον καλό μου παραγωγό τον Νίκο Μακράκη που τους πρότεινε και μεσολάβησε για να με φέρει σε επαφή μαζί τους. Μη ξεχνάτε ότι πέρα από ερμηνευτές είναι όλοι τους και συνθέτες κι αυτό φαίνεται νομίζω αμέσως.

Θα σας το πω, όπως ακριβώς το σκέφτηκα κάνοντας την ακρόαση του δίσκου σας. Σε κάποια κομμάτια, καθώς σας άκουγα, είπα μέσα μου, να ο Έλληνας Leonard Cohen!
Μ.Τ.: Καλοσύνη σας … Σας ευχαριστώ πολύ!

Σκεφτόσαστε να παρουσιάσετε σε κάποιο χώρο στην Αθήνα, ζωντανά το δίσκο σας;
Μ.Τ.: Είναι μια πολύ καλή ιδέα! Θα το επιδιώξω. Το ζωντανό έχει τη δική του πάντα ξέχωρη χάρη και δύναμη.

Πέρσι δώσατε ένα τραγούδι σας («Είναι νύχτα και τα ξέρει όλα») για τον προσωπικό δίσκο του Μανώλη Μητσιά («Ένα τσιγάρο κι ένας ψεύτης»). Πως σκοπεύετε να προχωρήσετε στο μέλλον – μέσα από προσωπικές σας δουλειές – ως τραγουδοποιός που λέει ο ίδιος τα τραγούδια του ή κι ως συνθέτης που θα υπογράφετε τον δίσκο ενός τραγουδιστή;
Μ.Τ.: Δε σχεδιάζω τίποτα. Θα εξακολουθώ να γράφω συνεχώς με τους ρυθμούς που το κάνω (το εύχομαι δηλαδή. Αυτό επιθυμώ ...). Από παλιά έγραφα τραγούδια μόνο πάνω στη φωνή μου. Τα ταξινομούσα, βελτίωνα τους στίχους μου, τα ξανατραγουδούσα, τα ενορχήστρωνα, μια εντελώς αυτιστική κατάσταση ... Στη συνέχεια όμως, όταν διάβηκα το κατώφλι του σπιτιού μου και κάποια απ’ αυτά βγήκαν στο κόσμο, ανακάλυψα πως μπορούν να τα τραγουδήσουν κι άλλοι με αλλιώτικη πνοή! Και οι ορίζοντες τους τότε αυξήθηκαν! Τα τραγούδια όταν φεύγουν από σένα ακολουθούν μια αυτόνομη πορεία … Έχει ενδιαφέρον!

Θα ήθελα να ολοκληρώσουμε αυτήν την κουβέντα μας με ένα ερώτημα που αφορά την δισυπόστατη ιδιότητά σας. Υπάρχει κάποιος αρμός μεταξύ ιατρικής και μουσικής;
Μ.Τ.: Προσπαθούν να εξορκίσουν και οι δυο τους το θάνατο …