104 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
30.03.2017
Ορφέας | Main Feed
Τάσος Π. Καραντής

Ένας δίσκος, δυο ακροάσεις
Γράφει ο: Μιχάλης Τσαντίλας
Δεν θα πω ψέματα: δεν γνωρίζω σε βάθος το σύνολο του έργου του Θάνου Μικρούτσικου, ενός συνθέτη που θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους της σύγχρονης Ελλάδας. Αντίθετα, θα έλεγα ότι γνωρίζω αρκετά καλά το σαφώς πιο προσιτό σε μένα, λόγω μικρότερου όγκου αλλά και εγγύτερης χρονολογικής τοποθέτησης, έργο των Υπογείων Ρευμάτων, οι οποίοι έχουν κι αυτοί τη δική τους θέση στον χάρτη του ελληνικού τραγουδιού.
Η συνεργασία αυτών των δύο ονομάτων φάνταζε εξαρχής ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, τουλάχιστον στα χαρτιά. Από τη μια, τα τραγούδια του Μικρούτσικου μού έδιναν σχεδόν πάντα την εντύπωση ότι αποτελούσαν έργα εν εξελίξει, ότι ήταν πάντα έτοιμα να ντυθούν νέους ήχους και να δεχτούν νέες προσεγγίσεις. Από την άλλη, τα Ρεύματα, δηλαδή οι Κώστας Παρίσης (κιθάρες, φωνητικά, ηχογράφηση), Απόστολος Καλτσάς (μπάσο, φωνητικά), Τάσος Πέππας (τύμπανα, φωνητικά) και Γρηγόρης Κλιούμης (κιθάρες, τραγούδι) βρίσκονται στην καλύτερη κατά τη γνώμη μου φάση της πορείας τους, πράγμα που έγινε σαφές από την προηγούμενη δισκογραφική τους κατάθεση, Νέα Μέρα (2007). Τι προκύπτει όμως από την συνεργασία τους στην πράξη;

Ο δίσκος Τους Έχω Βαρεθεί περιέχει 15 τραγούδια του Μικρούτσικου, τα οποία ανήκουν στα λεγόμενα πολιτικά, με τους κοφτερούς στίχους, που ακούγονται ανατριχιαστικά σημερινοί, των Μπέρτολντ Μπρεχτ, Μανόλη Αναγνωστάκη, Άλκη Αλκαίου, Μάνου Ελευθερίου, Κώστα Τριπολίτη, Ναζίμ Χικμέτ, Γιάννη Ρίτσου και Βολφ Μπίρμαν, διασκευασμένα από τα Υπόγεια Ρεύματα. Να ξεκαθαρίσω κατ’ αρχάς ότι θεωρώ λάθος την οπτική της αναμέτρησης με τις παλαιότερες εκτελέσεις καθώς ο σκοπός της διασκευής είναι – ή, τέλος πάντων, θα έπρεπε να είναι – η κατάθεση της προσωπικής αντίληψης του διασκευαστή. Και πρέπει να πω ότι εδώ το αποτέλεσμα είναι ευτυχές. Τα Ρεύματα βρίσκουν το κατάλληλο σκηνικό για το κάθε τραγούδι, αποφεύγοντας την κουραστική ηχητική ομοιογένεια, παρότι ο κορμός των ενορχηστρώσεων στήνεται από τα κλασικά ροκ όργανα.
Οι ερμηνείες του Γρηγόρη Κλιούμη κινούνται ως επί το πλείστον σε δρόμους εσωτερικούς: τραγούδια που έγιναν γνωστά ως εμβατήρια (Αυτούς Τους Έχω Βαρεθεί, Ανεμολόγιο) ή ως λεβέντικα ζεϊμπέκικα (Ρόζα), μετατρέπονται εδώ σε ατμοσφαιρικά κομμάτια που αποπνέουν όμως μια ασίγαστη επιμονή – επαναστατούν χωρίς να το κραυγάζουν κιόλας. Υπέροχο επίσης το Federico Garcia Lorca με μόνη συνοδεία το επιδέξιο ηλεκτρικό μπάσο, ο ανελισσόμενος Μικρόκοσμος, το Αν Η Μισή Μου Καρδιά και το Άννα, Μην Κλαις.
Η συμμετοχή του ίδιου του συνθέτη στην ηχογράφηση, με το πιάνο, τα πλήκτρα και την κατά τόπους ερμηνεία του, αποτελεί ίσως δίκοπο μαχαίρι. Από τη μια, η παρουσία του δίνει τη σφραγίδα του αυθεντικού, του εγκεκριμένου από τον δημιουργό έργου. Από την άλλη, έχεις κάποιες φορές την αίσθηση ότι αν απείχε, τα Υπόγεια Ρεύματα πιθανότατα θα είχαν τολμήσει να «ασελγήσουν» περισσότερο πάνω στα τραγούδια – ένιωσα σε κάποιες στιγμές να κρατούν πίσω τις εκρήξεις και τα ξεσπάσματά τους και αυτή είναι η μόνη, μικρή ομολογουμένως, σκιά που πλανάται πάνω από το άλμπουμ.
Κατά τα άλλα, η δουλειά που έχει γίνει είναι πολύ καλή, η προσθήκη πνευστών σε κάποια σημεία εμπλουτίζει όμορφα τον ήχο ενώ αξίζει να τονιστεί ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με διασκευές που σε κάποια σημεία τολμούν να αλλάξουν αρκετά ακόμα και το πρωτογενές μουσικό κείμενο των τραγουδιών. Πολλά συγχαρητήρια και για το artwork, με τις υπέροχες ασπρόμαυρες φωτογραφίες των Γιάννη Τσόλκα, Κώστα Θωμαΐδη και Γιάννη Κυριακού. Εν κατακλείδι, αυτός ο δίσκος ίσως αποδειχτεί ιδιαίτερα καίριος, καθώς επαναφέρει στην επικαιρότητα κάποια τραγούδια που, δυστυχώς, έχουν ξεχαστεί κάπως. Αξίζει και πρέπει να ακουστεί, κατά προτίμηση δυνατά, από όλους όσοι σκέπτονται και προβληματίζονται. Θέλω να πιστεύω ότι δεν είναι όσο λίγοι φαίνονται...

Γράφει ο: Τάσος Π. Καραντής
Ο Θάνος Μικρούτσικος συνεργάζεται με τα «Υπόγεια ρεύματα» δίνοντάς τους την άδεια να “πειράξουν” και να διασκευάσουν γνωστά και κλασικά πολιτικά τραγούδια του, αλλά και εγκρίνει το εγχείρημά τους αυτό, συμπράττοντας μαζί τους στο πιάνο, ενίοτε δε κι ερμηνευτικά(«Άννα μην κλαις», «Spleen»). Κάπως έτσι θα έδινα το στίγμα του κοινού τους δίσκου με τον τίτλο «Τους έχω βαρεθεί», που μόλις κυκλοφόρησε από τη LEGEND.
Όλα ξεκίνησαν – όπως το εξηγούν τα «Υπόγεια Ρεύματα» στο σημείωμά τους στο ένθετο – από την ανάγκη τους να εκφράσουν την άποψή τους για ό,τι βλέπουν γύρω τους, μέσα από τραγούδια με σαφή πολιτική χροιά. Και πράγματι, έτσι είναι, ο διαχρονικός ποιητικός στίχος των : Bertol Brecht, Ναζίμ Χικμέτ, Γιάννη Ρίτσου, Μανώλη Αναγνωστάκη, Νίκου Καββαδία, Μάνου Ελευθερίου, Κώστα Τριπολίτη κι Άλκη Αλκαίου, μιλά καίρια και στο σήμερα, χωρίς καμιά αμφιβολία.
Επί της ουσίας, δηλαδή, έχουμε να κάνουμε με μια προσπάθεια, τα τραγούδια αυτά, να ξανακουστούν, διασκευασμένα, ενορχηστρωμένα κι ερμηνευμένα στα πλαίσια, αλλά και στα όρια, του γνωστού χαρακτηριστικού ύφους των «Υπογείων ρευμάτων». Όλα σχεδόν τα κομμάτια τα αναπροσδιορίζει μια, όντως, γοητευτική ηλεκτρική ατμόσφαιρα, αλλά, εδώ έχω και την πρώτη μου ένσταση, αφού, έτσι όμως, ομογενοποιούνται, ενορχηστρωτικά κι ερμηνευτικά, σπουδαία κομμάτια, που, στην αρχική τους μορφή, ήταν εντελώς διαφορετικά το ένα απ’ τ’ άλλο. Επαναλαμβάνω, ότι ήχος τους, με τις ευφυείς, ψαγμένες και κεντημένες στη λεπτομέρειά τους ενορχηστρώσεις, μου αρέσει, η ομογενοποίηση όλου αυτού του υλικού δεν μου αρέσει. Ίσως να χρειαζόταν άλλη επιλογή, πέρα από τον πολιτικό στίχο, ως και προς τον ήχο, ώστε να έβρισκαν κομμάτια που να τους ταίριαζε το “ηλεκτρικό ένδυμα”.
Ιδιαίτερα ατυχείς θεωρώ ορισμένες συγκεκριμένες επιλογές τραγουδιών, όπως η «Ρόζα», που απονευρώνεται ερμηνευτικά και χάνεται ο δυναμισμός της, μια και της λείπει η παλικαρίσια ερμηνεία του Μητροπάνου. Αλλά κι ενορχηστρωτικά αυτή η, πανέμορφη κατά τα άλλα, ερωτική ατμόσφαιρα με τις τζαζ πινελιές, δεν ταιριάζει στους στίχους του κομματιού. Το ίδιο συμβαίνει και με το «Ανεμολόγιο», όπου η ταξιδιάρικη λάτιν ηλεκτρική ατμόσφαιρά του, που παραπέμπει σε ταινία του Αλμοντοβάρ, είναι παράταιρη με το θέμα του τραγουδιού. Και, φυσικά, ερμηνευτικά, λείπει η κραυγή του Νταλάρα που δίνει ορμή κι επαναστατικότητα στο κομμάτι, καθώς και το ξέσπασμα του φινάλε, γι’ αυτό, εξάλλου, απουσιάζει κι όλο το δεύτερο μέρος της πρώτης εκτέλεσης. Μήπως όμως – επειδή το τραγούδι είναι κι η τέχνη της φωνής – όταν κάποια κομμάτια τα έχουν σφραγίσει κορυφαίες φωνές, όπως του Μητροπάνου και του Νταλάρα, αντί να τα βάζουμε στο “κρεβάτι του Προκρούστη”, εφόσον δεν έχουμε τα φωνητικά προσόντα, να τα αφήνουμε ανέγγιχτα; Ο πήχης πρέπει να ανεβαίνει κι όχι να χαμηλώνει …
Αντίθετα, το «Μοναξιά … χιλιάδες φύλλα», όπως παρουσιάζεται, ενορχηστρωτικά – ερμηνευτικά, πιο καταγγελτικά, αποκτά μια άλλη ενδιαφέρουσα διάσταση, που στέκεται, ισάξια, δίπλα στην, πρώτη εκτέλεση του Νταλάρα με την, εξαιρετική, θλιμμένη ονειρική ατμόσφαιρα μοναξιάς και μελαγχολίας που τη διέπει. Εδώ δηλαδή, που οι φωνητικές απαιτήσεις του κομματιού το επέτρεπαν, το πείραμα πέτυχε. Όπως πέτυχε και σε κομμάτια όπως το ομότιτλο «Αυτούς τους έχω βαρεθεί», στο «Η δίκοπη ζωή» που ο ήχος του σε ταξιδεύει, στο νευρώδες «Μικρόκοσμο», καθώς στα «Άννα μην κλαις», «Federico Garcia Lorca» και «Η μπαλάντα του οπερατέρ».
Καταλήγοντας, θα έλεγα ότι μου άρεσε πολύ ο ήχος των «Υπογείων Ρευμάτων», αλλά όχι σε όλες τις επιλογές τους. Θα πρότεινα λοιπόν, το επόμενο βήμα τους να μην είναι ασφαλές, μέσα από πολυτραγουδισμένα κομμάτια σαν αυτά του Μικρούτσικου σε λόγια μεγάλων ποιητών, αλλά, να είναι τολμηρό, να βρουν υλικό από ένα νέο ποιητή και να το ηλεκτρίσουν με τη μοναδική μαεστρία τους.


01 ΑΝΝΑ ΜΗΝ ΚΛΑΙΣ
02 ΚΙ ΗΘΕΛΕ ΑΚΟΜΗ
03 Η ΡΟΖΑ
04 SPLEEN
05 Η ΔΙΚΟΠΗ ΖΩΗ
06 ΜΟΝΑΞΙΑ...ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΦΥΛΛΑ
07 ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ
08 ΓΑΜΜΑΓΡΑΦΙΑ
09 ΑΝΕΜΟΛΟΓΙΟ
10 FEDERICO GARCIA LORCA
11 Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΟΠΕΡΑΤΕΡ
12 ΧΡΟΝΟΣ
13 ΡΟΖΑ ΛΟΥΞΕΜΠΟΥΡΓΚ
14 ΑΝ Η ΜΙΣΗ ΜΟΥ ΚΑΡΔΙΑ
15 ΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΧΩ ΒΑΡΕΘΕ

 

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Όποιος δεν έχει τίποτα μονάχα αυτός ξέρει το τίποτα.
Κατερίνα Γώγου

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

30/3/2011 Πέθανε στο νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ ο συγγραφέας Μπάμπης Τσικληρόπουλος
31/3/2008 Πέθανε στην Αθήνα, πλήρης ημερών, ο φιλέλληνας σκηνοθέτης και σύζυγος της Μελίνας Μερκούρη Ζυλ Ντασέν

ΤΥΧΑΙΑ TAGS