 Τέσσερις γνωστοί εκπρόσωποι της ποίησης, της λογοτεχνίας και της μουσικής, ο ποιητής Γιώργος Χρονάς, ο μουσικολόγος Μάρκος Δραγούμης, ο μουσικοσυνθέτης και ερευνητής Γιώργος Παπαδάκης και ο κιθαριστής Δημήτρης Κοτρωνάκης γράφουν, με τη δική τους, ιδιαίτερη ματιά για το νέο δίσκο του Θανάση Μωραΐτη «Εικόνες για τη θλίψη των ξανθών κοριτσιών και της Ελένης». |
| Το θαύμα του Θανάση Μωραΐτη Γιώργος Χρονάς Ποιητής Πάει καιρός, στο τραπέζι που γράφω, η μουσική που με συνοδεύει είναι το διπλό CD του Θανάση Μωραΐτη - Εικόνες για τη θλίψη των ξανθών κοριτσιών και της Ελένης, στην ΕΜΙ Classics. Οι πιο πολλοί νομίζουν πως οι συγγραφείς, οι ποιητές δεν ακούνε μουσική, παρά μόνο γράφουν και διαβάζουν! Τίποτε άλλο. Ούτε ο Καντ, φαντάζομαι. Ή μόνον αυτός ζούσε έτσι. Τι ψέμα! Ο Σοφοκλής, στον Οιδίποδα Τύραννο, μιλάει για τη Σφίγγα με τη φράση - η άγρια τραγουδίστρια. Τη φαντάζομαι να λέει τον χρησμό της αγριεμένη. Με μέλος. Για να γίνεται περισσότερο αντιληπτή. Ιερή. Η μουσική δεν ορίζεται. Ακροάται. Βυθίζει. Ανυψώνει. Εμφανίζει το φαινόμενο της παλίρροιας –της αμπώτιδος. Με παράλληλες, ταυτόσημες ή αλληλοδιαδεχόμενες καταστάσεις. Ο Παζολίνι ορίζει τη μουσική –σ’ ένα ποίημά του– ασαφή. Κάτω από τον ουρανό της ασάφειας, του δολοφονημένου ποιητή, θα σας περιγράψω τι αισθάνομαι όταν ακούω αυτή τη σύνθεση, που ο σοβαρός αυτός άνθρωπος, ο Θανάσης Μωραΐτης, συνέθεσε. Ο Καρυωτάκης, στο πρώτο CD, φτάνει στ’ αυτιά μας, αφού η μουσική προετοιμασία του συνθέτη μάς καθαρίσει από κάθε άλλη ακρόαση μουσικής, ήχων, φωνής. Τα ποιήματα του 1919, 1921 που διαλέγει ο Μωραΐτης, φέρνουν στην μνήμη στίχους των Λένον, Πολ Μακ Κάρντεϊ, Κοέν, Τζόνι Μίτσελ, Τζόαν Μπαέζ, Ντίλαν... Τοπία φύσεως και ψυχής. Η Ελεγεία του συνθέτη στο ποίημα «Άνοιξη», 10.36', μοιάζει μια όαση, ένα περπάτημα σε τοπίο που κινηματογραφεί για τον ποιητή ο Ταρκόφσκι. Μοιραίο το κοίταγμα. Μοιραία η γνώση. Ένα πένθος πάνω από την όψη των πραγμάτων, τα αυτοπορτρέτα του ποιητή. Κι έπειτα, αφού μας προετοιμάσει όπως οι Αιγύπτιοι ιερείς, μας αφήνει στον σκοτεινό κήπο των ποιημάτων. Σαν να μας δείχνει τη Μαύρη Θάλασσα. Ο ζωογόνος ζόφος του Καρυωτάκη συμπλέει αρμονικά και αναδεικνύεται μοναδικά μέσα από τα άσματα που η Σόνια Θεοδωρίδου αρχίζει να ξεδιπλώνει στο σκοτάδι του νου μας, της ακοής μας. Σπαράζει και αφήνει τη φωνή της να μας κάψει. Στα άλλα δύο έργα που ακολουθούν, μολονότι αναγράφεται ότι γράφτηκαν το 2009, και ο Καρυωτάκης το 2001, είναι στον απόηχο του πρώτου μέρους, σαν να συμπληρώνουν, λυρικά, το φορτίο του ποιητή. Στο δεύτερο CD, Το Κονσέρτο του Άμστερνταμ, για κιθάρα και ορχήστρα εγχόρδων, με τα τρία μέρη του, ομοιάζει σαν μια είσοδο ανθρώπων του Λόρκα, της Τέχνης από τη βόρεια Αφρική, την Ανατολή στις Κάτω Χώρες, στην πολιτισμένη Ολλανδία. Στο φημισμένο λιμάνι του Άμστερνταμ. Του Ζακ Μπρελ. Στην αυστηρή εκτέλεση του Ντέιβιντ Μπάουι. Τα άλλα δύο έργα του δεύτερου CD συνομιλούν με τη Θάλασσα. Και τα Φαγιούμ. Σαν μια επαναφορά στην ταυτότητα. Την όποια ταυτότητα. Το σαντούρι ερωτοτροπεί, ενώνεται με το τσέμπαλο, το βιολοντσέλο ή το κοντραμπάσο. Το κανονάκι, την πολίτικη λύρα, το νέι. Ευτύχησε ο Θανάσης Μωραΐτης, κι εμείς μαζί του, έχοντας τέτοιους συνεργάτες. Το αποτέλεσμα είναι αριστουργηματικό και του οφείλουμε τα πάντα. Οι Μούσες ήταν μαζί του. Πρώτη δημοσίευση: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / Βιβλιοθήκη, Σάββατο 30 Οκτωβρίου 2010 |
Ομιλία για το CD του Θανάση Μωραΐτη στον ΙΑΝΟ Άκουσα για πρώτη φορά το όνομα Θανάσης Μωραΐτης την Άνοιξη του 1988 από τον αείμνηστο Κώστα Γιαννουλόπουλο. Μου είχε δώσει το πρώτο CD του Θανάση με Αρβανίτικα τραγούδια (βγαλμένο σε συνεργασία με τον Δημήτρη Λέκκα) για να το σχολιάσω στο 1ο τεύχος του βραχύβιου περιοδικού «Δισκοκριτική». Χρειάστηκε να περάσουν 3 χρόνια ώσπου ν’ ακούσω ξανά τ’ όνομά του. Μου το ανέφερε η κοινή μας φίλη, διακεκριμένη λαογράφος Μαρία Δέδε με την παράκληση να προσληφθεί ως συνεργάτης μας στο «Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο Μέλπως Μερλιέ» (ΜΛΑ), όπου ήμουν υπεύθυνος από καιρό. Το αίτημά της έγινε προσωρινά δεκτό και μετά από λίγες μέρες ο Θανάσης άρχισε να μας βοηθάει σε διάφορες αποδελτιώσεις και καταλογογραφήσεις. |
| Κοντσέρτο του Άμστερνταμ Δημήτρης Κοτρωνάκης Κιθαριστής Με την πρώτη ματιά, η γραφή του κοντσέρτου δεν θεωρείται ιδιαίτερα «κιθαριστική»· η πυκνή υφή του, η πολυφωνικότητα και η εμφανής πολυπλοκότητά του το τοποθετούν στα ανώτερα όρια της τεχνικής του οργάνου, πολύ κοντά ώστε να θεωρηθεί αδύνατη η εκτέλεσή του. Μία προσεκτικότερη προσέγγιση όμως, αρκεί για να μας πείσει για την απόλυτη συμβατότητά του με το κιθαριστικό ιδίωμα. Η γνώση του οργάνου από τον συνθέτη είναι άρτια και εκμεταλλεύεται ένα μεγάλο μέρος της παλέτας των τεχνικών δυνατοτήτων της. Πολύ περισσότερο όμως, εμπλουτίζει την παραδοσιακή γκάμα τεχνικών, με ιδιαίτερα ενδιαφέροντα νέα στοιχεία. Δεν εξαντλείται σε στοιχειώδεις τεχνικές όπως απλά γραμμικά αρπέζ και κλίμακες. Τις χρησιμοποιεί και τις μεγεθύνει σε μία καινούρια μορφή που πολλές φορές θυμίζει Villa Lobos ή Leo Brower, χωρίς ωστόσο να είναι τίποτα από τα δύο. Και αυτό γιατί δεν ενδιαφέρεται τόσο για την άνεση του εκτελεστή, όσο για την εξυπηρέτηση και ανάδειξη της μουσικής. Ταυτόχρονα, ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της μουσικής του συνθέτη είναι και η αξιοποίηση των πολυφωνικών δυνατοτήτων του οργάνου. Σε αντίθεση με πολλά γνωστά κοντσέρτα, όπου η γραμμή του σολίστ θα μπορούσε να εκτελεστεί και από μονοφωνικά όργανα, εδώ, εκτενή δίφωνα και τρίφωνα μέρη υπάρχουν διάσπαρτα σε όλο το μήκος του κοντσέρτου. Η κιθάρα αναδεικνύεται σε πρωταγωνιστή του μουσικού υλικού· δεν συνοδεύει ούτε απλά παραβρίσκεται ως ένα ακόμα μέλος της ορχήστρας, αλλά οδηγεί τις μουσικές εξελίξεις. Χωρίς ανάσα, από το πρώτο έως το τελευταίο μέτρο, παίζει φράσεις που θα μπορούσαν να σταθούν και χωρίς την ορχηστρική συνοδεία, σαν αυτόνομο μουσικό έργο για σόλο κιθάρα. Με τρεις καντέντζες στις αρχές των τριών μερών, αλλά και τουλάχιστον άλλες τρεις μικρότερες, αναδεικνύει τις δεξιοτεχνικές και ηχοχρωματικές της δυνατότητες. Ένα νέο πολύ ενδιαφέρον έργο, που αποτελεί πραγματική πρόκληση για οποιονδήποτε σολίστ τολμάει να φέρει σε πέρας τα δύσκολα και απαιτητικά περάσματα. |
Έργα ανάτασης σε μέρες μιζέριας Πρώτη δημοσίευση: Ελευθεροτυπία, Σε ήχο ελληνικό, Πέμπτη 16 Σεπτεμβρίου 2010 |
| Η αναδημοσίευση των δύο εκ των τεσσάρων κειμένων έγινε με την άδεια των συγγραφέων τους. Το εξώφυλλο του άρθρου προέρχεται από τον πίνακα του εξωφύλλου της έκδοσης, έργο του Σπύρου Βασιλείου. |
Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου
Η γνώμη σας ... Προσθήκη σχολίου
